UZAKTAN ÇALIŞMA NEDİR?

İş Kanunu’nun 14. Maddesinin 4. Fıkrasına göre uzaktan çalışma, işçinin işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile iş yeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir. Uzaktan çalışmanın iki farklı biçimi düzenlenmektedir. Bunlardan ilki “evden çalışma”, diğeri ise “teknolojik iletişim araçları ile iş yeri dışında (tele) çalışma”dır.

Evden Çalışma

İşçinin, iş görme edimini evinde yerine getirmesi esasına dayalı kurulan iş ilişkisidir. Evden çalışmada taraflar arasında bağımlılık unsuru vardır. Evde bir mal ya da hizmet üreten kişi bunu bağımsız bir biçimde yerine getiriyorsa, bu kişinin belirli bazı işverenlerin iş organizasyonu ile bağlantısının olması onu işçi konumuna getirmez.

Tele Çalışma

Bilgi ve iletişim teknolojisi kullanılarak uzaktan iletişimin sağlandığı bir iş organizasyonuna dahil olmak suretiyle verilen işin iş yeri dışında görüldüğü çalışma şeklidir. Bu çalışmayı karakterize eden ilk unsur işin iş yerinden uzakta görülmesidir. İşin görüldüğü yer, işçinin evi olabileceği gibi tamamen farklı bir yer de olabilir. İkinci unsur işin tamamen veya kısmen bilgisayar, internet, elektronik posta gibi araçlarla, bilgi ve iletişim teknolojileri kullanılarak yapılmasıdır. Üçüncü unsur ise, tele çalışmanın sürekli ve düzenli bir şekilde yapılmasıdır. İşçinin bazı işleri arada sırada evine götürüp burada yaptığı çalışmaları işverenine göndermesi yapmış olduğu çalışmayı uzaktan çalışma haline getirmez.

Uzaktan Çalışmada İşçi ve İşverenin Hak ve Borçları

Uzaktan çalışan işçiler, esaslı neden olmadıkça salt iş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz.  Fakat uzaktan çalışmanın niteliği gereği bazı haklı ayrımlar yapılabilir. Örneğin iş yerinde verilen öğle yemeğinin bu işçilere verilmemesi söz konusu olabilir.

İşverenin araç, gereç ve malzeme sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır. Eğer gerekli malzemeler işçi tarafından sağlanıyorsa aksi sözleşmede kararlaştırılmadıkça veya yerel adet bulunmadıkça işveren bunun için işçiye uygun bir karşılık ödemekle yükümlüdür.

Evden çalışma modelinde, işverenin eve verdiği işi işçinin aile bireyleri ile yapmasına rızası varsa ya da somut olayın özelliğinden bu rızanın var olduğu anlaşılıyorsa işçinin işi bizzat yapması gerekmez.

İşçi, işini özenle ifa etmek zorundadır. Kendisine verilen araç gereçleri en iyi şekilde kullanıp onlara zarar vermeme yükümlülüğü altındadır. Uzaktan çalışan işçinin de diğer işçiler gibi işverene karşı sadakat borcu vardır.

Uzaktan Çalışmada İş Sağlığı ve Güvenliği

İşveren, uzaktan çalışma ilişkisiyle iş verdiği çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.

Uzaktan Çalışmada Teftiş

Uzaktan çalışan işçinin evinde yapılacak bir denetim için önceden işçinin izninin alınması gerekir. Evde uzaktan çalışan işçi, denetim için eve girme talebini kabul etmeme hakkına sahiptir. Fakat bu durum işverenin uzaktan çalışan işçiyi denetim ve gözetim olanağını ortadan kaldırmaz. İşveren uzaktan çalışan işçiyi bilgisayar, internet, elektronik posta gibi teknolojik araçlar vasıtasıyla dolaylı olarak denetleyebilir.

UZAKTAN ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİNİN İÇERİĞİ

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından çıkarılan Uzaktan Çalışma Yönetmeliği 10 Mart 2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesine dayanılarak hazırlanan bu yönetmelik ile uzaktan çalışmanın yapılamayacağı işlerin, verilerin korunması ve paylaşılmasına ilişkin kuralların uygulanmasının ve uzaktan çalışmanın usul ve esaslarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu Yönetmelik, uzaktan çalışan işçileri ve bunların işverenlerini kapsar.

Bu yönetmeliğe göre:

  • Tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerle çalışma, bu maddelerin işlenmesi veya söz konusu maddelerin atıkları ile çalışma, biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan çalışma işlemlerini içeren işlerde uzaktan çalışma yapılamaz.
  • Kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuata göre hizmet alımı suretiyle gördürülen işlerde uzaktan çalışma yapılıp yapılamayacağı hizmeti alan kamu kurum ve kuruluşunca belirlenir.
  • Uzaktan çalışmanın yapılacağı zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesinde belirtilir. Mevzuatta öngörülen sınırlamalara bağlı kalmak koşuluyla taraflarca çalışma saatlerinde değişiklik yapılabilir. Fazla çalışma, işverenin yazılı talebi üzerine işçinin de kabulü ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılır.
  • Gerekli olması halinde, uzaktan çalışmanın yapılacağı mekân ile ilgili düzenlemeler iş yapılmaya başlamadan önce tamamlanır. Bu düzenlemelerden kaynaklanan maliyetlerin karşılanma usulü ve iletişimin yönetimi uzaktan çalışan işçi ile işveren tarafından birlikte belirlenir.
  • İşin yerine getirilmesinden kaynaklanan mal veya hizmet üretimiyle doğrudan ilgili zorunlu giderlerin tespit edilmesine ve karşılanmasına ilişkin hususlar iş sözleşmesinde belirtilir.
  • İşveren; uzaktan çalışan işçiyi, işyerine ve yaptığı işe dair verilerin korunması ve paylaşımına ilişkin işletme kuralları ve ilgili mevzuat hakkında bilgilendirir ve bu verilerin korunmasına yönelik gerekli tedbirleri alır. İşveren, korunması gereken verinin tanım ve kapsamını sözleşmede belirler. Verilerin korunması amacıyla işveren tarafından belirlenen işletme kurallarına uzaktan çalışan işçinin uyması zorunludur.
Uzaktan Çalışma Sözleşmesinin Yapılışı
  • Uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmeleri yazılı şekilde yapılır. Sözleşmede; işin tanımı, yapılma şekli, işin süresi ve yeri, ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar, işveren tarafından sağlanan iş araçları, ekipman ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin hükümler yer alır.
  • İş ilişkisi, doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesi ile kurulabileceği gibi hâlihazırda işyerinde çalışan işçinin iş sözleşmesi, işçinin ve işverenin anlaşması halinde, uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülebilir.
  • Uzaktan çalışma yapmak isteyen işçi, uzaktan çalışma yapma talebini yazılı olarak bildirmelidir. İşçinin talebi, işin ve işçinin niteliği gereği uzaktan çalışmaya uygunluğu göz önünde bulundurularak işverence değerlendirilir. Talebe ilişkin değerlendirme sonucunun otuz gün içinde işçiye bildirilmesi gerekir. İşverenin talebi kabul etmesi halinde 5. maddede belirtilen hususlara uygun şekilde sözleşme yapılır.
  • Uzaktan çalışmaya geçen işçi eğer eskisi gibi işyerinde çalışmak isterse yazılı bir şekilde tekrar işyerinde çalışma talebinde bulunabilir.
  • Uzaktan çalışmanın mevzuatta belirtilen zorlayıcı nedenlerle işyerinin tamamında veya bir bölümünde uygulanacak olması halinde uzaktan çalışmaya geçiş için işçinin talebi veya onayı aranmaz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir